کدام هزینه بیشتر است،

هزینه سازش یا هزینه چالش

در سالی که گذشت مقام معظم رهبری مدظله العالی گفتاری بسیار مهم را در خصوص هزینه های سازش و چالش در صحنه های مختلف تعامل و تقابل بین المللی و در مواجهه با کسانی که معمولا همه راه حل های مناقشه با قدرتهای جهانی را در مذاکره  و گونه ای از تعاملات و سازش  می دانستند مطرح نمودند. رهبر معظم انقلاب در مراسم بیست و هشتمین سالروز رحلت امام خمینی (ره) درچهارده خرداد سال 96 فرمودند: بعضی عقلانیّت را در این میدانند و میگویند که«چالش با قدرتها هزینه دارد» [البتّه] اشتباه می کنند، بله، چالش هزینه دارد، امّا سازش هم هزینه دارد. شما ملاحظه کنید دولت سعودی برای اینکه با رئیس ‌جمهور جدید آمریکا بتواند سازش بکند، مجبور می شود بیش از نیمی از ذخایرِ موجودی مالی خودش را در خدمت هدفها و طبق میل آمریکا هزینه کند. اینها هزینه نیست؟ سازش هم هزینه دارد. چالش اگر عقلائی باشد، چالش اگر منطبق با منطق باشد،اگر با اعتماد به ‌نفس باشد، هزینه‌اش به مراتب کمتر از هزینه‌ی سازش است. این‌جور نیست که قدرتهای توطئه‌گر و قدرتهای متجاوز به یک حدّی قانع باشند؛ یک حدّی را مشخّص می کنند، وقتی شما در آن حد عقب‌نشینی کردید، یک ادّعای جدید و یک مطالبه‌ی جدید مطرح می کنند، شما را باز با همان فشارها مجبور می کنند این مطالبه‌ی جدید را هم بهشان بدهید؛ و این سلسله همین‌طور ادامه پیدا خواهد کرد؛ این متوقّف نمی شود.

آری تاریخ نیز همین موضوع را اثبات می کند،اگرچه تاریخ درس آموز است، اما مهمترین درس تاریخ این است که هیچوقت از تاریخ درس نمی گیریم.در قضیه سازش با استکبار و استعمار مثال ها و نمونه های بسیاری است :

در تاریخ معاصر ایران انعقاد عهدنامه گلستان و ترکمنچای با روسیه تزاری نتیجه سازش پادشاهان قاجار بود .  شاهان قاجار با سازش و پذیرش قراردادهای ننگین و دادن امتیازات مختلف سیاسی و اقتصادی به غربی ها برای دریافت وام و خوشگذرانی خودشان، ملت و کشور ما را به قهقرا بردند. جدا شدن قفقاز،ارمنستان، گرجستان، ایروان، نخجوان، واگذاری حوزه آبی هیرمند، ارتفاعات مرزی آذربایجان، از ایران و تقدیم آنها به بیگانگان همگی هزینه و نتیجه سازش این پادشاهان بود. نتیجه نوکری و سازش رضاشاه با انگلیسی ها، تبعید او به جزیره نامعلوم موریس بود. مصدق هم با آمریکایی ها سازش نمود و به آنها اعتماد کرد؛ اما نتیجه این اعتماد طراحی کودتای 28 مرداد و شکست نهضت ملی نفت از سوی آمریکا و انگلیس بود. نتیجه سازش شاه هم جداشدن بحرین از ایران و دادن حق کاپیتولاسیون به آمریکایی ها و انعقاد صدها قرارداد به نفع غربی ها بود.

ژاپن حدود 60 سال است که درحال اعتمادسازی با آمریکاست تا چندجزیره اشغال شده را ترک کند؛ اما چند نسل از ژاپنی هاگذشته و سازش با آمریکا بی اثر بوده است.ترکیه که وارث امپراطوری عثمانی بود،پس ازسه دهه التماس و دادن امتیازهای متعدد برای پذیرش در اتحادیه اروپا هنوز پشت درِ این اتحادیه در نوبت ایستاده است.  دولت سعودی برای جلب نظر رئیس جمهور جدید آمریکا و همچنین موافقت او با ولیعهدی پسر ملک سلمان بیش از 500 میلیارد دلار از بودجه خود را در خدمت آمریکا قرار داد و بارها و به طور علنی این سخن از زبان ترامپ شنیده شد که گفت: این گاو شیرده(عربستان) را باید تا آخر دوشید.

قذافی، رهبر لیبی  برای رضایت آمریکا تجهیزات هسته ای خود را که میلیون ها دلار برای خرید و تکمیلش هزینه کرده بود به آمریکا فرستاد، اما آمریکا بعدها نقشی اساسی را در سرنگونی حکومت قذافی ایفا کرد. یاسر عرفات از اولین رهبران فلسطین بود که خیلی زود از مبارزه  خسته شد و راه سازش با صهیونیستها را در پیش گرفت، اما محبوبیت و نفوذش را در میان فلسطینی ها از دست داد و بعد هم ترور بیولوژیک شد. صدام هم به غرب اعتماد کرد، اما وقتی تاریخ مصرفش تمام شد، با بهانه ای واهی به عراق حمله کرده و حکومتش را ساقط کردند.از این دست حکومتها و سلاطین کم نیستندکه پس از سازش از صفحه سیاسی روزگار محو شدند.

البته برخی کشورها و حکومتها هستند که بخاطر حفظ استقلال و موقعیت کشورشان در مقابل دشمنان ایستادگی نموده و راه چالش را در پیش گرفته اند. مردم فلسطین ، غزه و حزب الله لبنان سالهاست با دشمنان از خود قویتر در چالش هستند و حتی با سنگ در مقابل گلوله می جنگند. سوریه محور مقاومت در منطقه با چالش خود را از مهلکه فروپاشی نجات داده است. مردم یمن برای حفظ استقلال خود با همه مشکلات عدیده ای که دارند پای حرفشان ایستاده و با عربستان در چالش هستند، مردم بحرین نیز برای آزادی و استقلال خود در مقابل رژیم سفاک آل خلیفه تاکنون ایستادگی نموده اند. قطر کشوری کوچک در منطقه است، اما با اراده ای بزرگ در مقابل زیاده خواهی های عربستان قد علم کرده و تسلیم نشده است. از همه مهم تر کشور کره شمالی سالهای مدید است در مقابل زورگویی های آمریکا ایستاده و تحریم های بیشمار نتوانسته این حکومت را واژگون نماید  و حتی امروز این کشور با چالش آزمایش های هسته ای آمریکا را وادار نموده تا به خواسته هایش توجه کند. کوبا کشوری در آمریکای لاتین است که پس از انقلابش تاکنون، با آمریکا چالش دارد و توانسته در مقابل تحریم ها و فشارهای همه جانبه آمریکا بایستد و از استقلال کشور خود دفاع کند. مردم عزیز کشور ما نیز پس از پیروزی انقلاب اسلامی با چالش مقابل نظام سلطه به سرکردگی آمریکا روبرو شدند، ایستادند اما تسلیم نشدند. در جنگ تحمیلی هم با چالش رژیم صدام وحامیانش مواجه شدیم،اما یک وجب از خاکمان را به دشمن ندادیم.  پس به نظر می رسد چالش ها اگر منطقی و عقلایی باشد می تواند نتیجه ای بهتر از سازش داشته باشد.

آری مقام معظم رهبری زمانی این اصطلاحات را بکار بردند که عده ای فقط راه مذاکره و سازش را برای عبور از چالش هسته ای کشورمان مناسب می دانستند و البته پایان این مذاکرات توافق بر سر یک برجام بود که اینک حدود سه سال از آن توافق گذشته و اگرچه ما به همه تعهدمان عمل کرده ایم ولی آمریکا نه تنها  به وعده هایش عمل نکرده و تحریم ها را برنداشته، بلکه تحریم های جدید دیگری را وضع نموده و دنبال امتیازگرفتن بیشتر و دستکاری در برجام است و این سوال را پیش آورده که واقعا نتیجه اعتماد و سازش ما با آمریکا چه بوده است. البته مقام معظم رهبری از همان ابتدا فرمودندکه به آمریکا نمی شود اعتماد کرد. معمارکبیرانقلاب اسلامی هم که آمریکا را شیطان بزرگ نامیده بود فرموده اند: اگر آمریکا و اسرائیل «لا اله الّا اللَّه» بگویند، ما قبول نداریم؛ چرا که آنها می‏ خواهند سرِ ما کلاه بگذارند. نگارنده بر این اعتقاد است که آینده برجام بیشتر روشن خواهد نمود که بالاخره کدام هزینه بیشتر است، هزینه سازش یا هزینه چالش. ان شاء الله در فرصت مناسب توضیحات بیشتری در این زمینه ارائه خواهد گردید.

محمد حسن آلاله

  نوزدهم فروردین ماه 1397